He puna kupu, he puna ako

By Waimanea Nuri

Nā Waimanea Nuri, Te Rito journalism cadet.

Kātahi anō ka whakarewaina e tētahi pakihi Māori, e Ōtaiātoa, he rauemi hōu hei hāpai ake i te reo me ōna ritenga, arā, ko Puna Kupu.

Hei tā Uenuku Winitana, kaikōrero, kaikāmera hoki mā Puna Kupu, he nui kē ngā whakaritenga me ngā āhuatanga mīharo o tēnei mahi.

“Ko taku tama me aku irāmutu ngā kaiwhakataki i te terenga rā, ā, he terenga ki te whakatairanga, ki te whakakaako hoki i te reo ki ngā reanga katoa, mōhio mai, kore rānei, kāore e kore ka ako i tētehi kupu hou.”

E ai ki a Winitana, ehara tēnei pānga reo māori i te puna kupu noa iho, otirā he puna mātauranga, he puna pūkenga, he puna tikanga hoki.

Hei tā Uenuku, mēnā kua mātaki koe i tētehi hōtaka, he nui ngā puna ako rerekē, ā, ko te tipi pātītī tētehi tauira.

“Ko te tapahi, he tapahi pēnei (mā runga), engari ko te kupu tika ko te tipi. Ko te tipi he pēnei (mā te taha), pēnā ki te mihini tipi pātītī, koirā te mea panapana, ā, mā ēnei akoranga e mōhio ai te hunga ki ngā rerekētanga o ia kupu, o ia kupu.”

Hei tā Uenuku anō, he ngāwari ake te ako i te reo mā tēnei pānga, kia kore ai te hunga e whakamā, ā, he akomanga mā ngā hunga e hia kai ana ki te ako i ngā kupu hōu.

“He hīanga, he katakata, he taiao pai ki te ako i te reo, ko te mea nui, kāore tētehi e whakatoi i a koe, e whakamamae i a koe i tō akoranga.

Mehemea e hiahia ana koe ki te ako i te reo me ōna tikanga, haere atu ki te whārangi pukamata o Ōtaiātoa, ki reira mātaki ai i ngā hōtaka hōu o Puna Kupu.