Hei aha te Kirihimete – e ai ki tētehi whānau Māori

By Puawai Hudson

Nā Puawai Hudson | Te Ia Ka Oho

Kei te whakatakoto tikanga hou te whānau Tetapuhi-McMaster e aro tahi nei ki tō rātou Māoritanga.

I te marama o Hurae ka whānau mai te pēpi tuatahi a Moerangi Tetapuhi (Ngāti Porou) rāua ko Tāwhiao McMaster (Waikato, Te Ātihaunui-ā-Pāpārangi).

Ka whānau hoki te whakaaro kia tahuri rāua mai i te whakanui i ngā kaupapa Pākehā pērā i te Kirihimete, kia aro pū ana ki te whakanui i ngā kaupapa Māori pēnei i a Matariki me Puanga.

“Ko ngā kupu a Te Wharehuia he kupu ārahi pea, mātua rautia a tātau tamariki ki tō rātau ao Māori,” hei tā Moerangi.

“Ehara māua i ngā #badbuzzes ktk. He pēnā ki te whakaeke marae, ka whai koe i ngā tikanga o taua marae tonu. Kāore mō huri kuare. Nā reira, mēnā ka pōhiri ki kaupapa kē, ka whai i ngā tikanga o te kaupapa,” hei tāna.


#Whakaahua Nā Te Papa Tongarewa

Kei te kite hoki a Ahorangi Rangi Mātāmua, Mātānga Matariki, Mātānga Kokorangi hoki i te hiahia nui o tēnei reanga e whakamāori nei i te ao.

“Kei te whakakahore i ngā mea kāhore e hāngai ki tā rātou ao,” hei tā Ahorangi Mātāmua.

“Kaore au i te tino ohorere, kia noho a Matariki hei kaupapa whakakotahi i ngā whānau, he wāhanga ki te decolonise. Te hunga e whakaaro pēnā ana, ka pai,” hei tāna.

Ko tētehi mea nui ki a rātou, kia mau tonu ki te wairua o te whakanui, o te nohotahi, o te hākoakoa, erangi ki roto i ngā tikanga Māori.

“A mātau hoa - e pēnei ana o rātau whakaaro hoki. He reanga māia tēnei reanga mātua,” hei tā Moerangi anō.

“Ko te whakatipu tamaiti Māori, he mahi mā te whānau whānui.”

E kitea nei e Moerangi i te whakaaro ōrite e pupu ake ana ki roto i tōna reanga, i tipu mai i ngā mātāpono Māori.

“I au e tamariki ana, i moemoeā au mō te whakarite Kirihimete nui mō taku whānau anamata nei. Heoi, au ka noho hai Māmā, māua ko Tāwhiao hai mātua. Kua mōhio māua, he ngāwari te whakatau i ngā kōwhiringa pēnei mō te painga mō tā māua tamaiti.”

“Kia pono mai, e mihi ana ki o māua whānau mō tō rātau whai whakaaro nui mai ki o māua hiahia. Mēnā ka hoatu perehana, kei a rātau tērā. Kua whakatau a māua hiahia, Kei a rātau ki te hia whai atu.”

Ahakoa he uaua te noho manene ki te taone me te whai i ngā āhuatanga o te taiao ka ngana tōnu a Moerangi me tōna whānau kia tutuki i ngā ohaki kua waiho e ōna mātua tūpuna.