He rangahau hōu ki runga i ngā utu tāke mo te tūpeka

He rangahau e hāngai ana ki ngā whakawhiu o ngā utu tāke e pā ana ki te tūpeka kei te tonohia e te Manatū Hauora, ā, e tautokohia e ngā rōpū aukati kaipaipa. Engari, ko ngā mahi whakamutu kaipaipa tētahi tonu o mahi uaua rawa.

Tekau ma tahi tau timata ai a Michael Mosen ki te kaipaipa, hei tāna he mahi whakapau pūtea tēnei. “I te mutunga o te rā kei te whakaaro koe mo te paraoa me te miraka, mo to rua tekau tāra, ā-rānei mo tētahi pouaka paipa, ā, kua piki te utu mā te rua tāra ka mate ana koe te kimi i tētahi rua tāra anō nō reira kei te warea koe mo te kaipaipa mo te kai rānei”.

Ko ngā utu mo te paipa me ngā whakawhiu ki runga i te Māori me te hunga nō ngā moutere tētahi o ngā wāhanga nui ki roto i tētahi pūrongo hōu mo ngā utu tāke o te tūpeka. Heoi, toru tekau mā rima paihēneti o te Māori, rua tekau mā wha o te hunga nō ngā moutere kei te kaipaipa tonu.

Hei tā Lance Norman, Tumu whakarae o Hāpai te Hauora, “e tautoko ana mātou kia piki ngā utu tāke na te mea ka aukati i te hunga rangatahi e timata ana ki te momi, heoi kei te mōhio mātou na runga i te pikitanga o ngā utu ko ngā whāanau kei te patua, ki te taha o te kai, noho whare me te haere ki te kura”. Mo Merepeka Raukawa-Tait mema pōari ki runga i te hauora o ngā roto mo te hunga ka hiahia, ka kite i tā rātou e hiahia ai ahakoa te pikitanga o ngā utu mo te paipa.

“He tūahuatanga whakapau pūtea, me aro kē mātou ki te aukati i te hunga me te whakamōhio ki a rātou I ngā taumahatanga o te kaipaipa kia kāua e timata, ā, me tautoko me awhi hoki mātou i a rātou”. I roto i te whitu tau e haere ake nei ko te wawata kia noho auahikore a Aotearoa heoi ki te pērā me kaha tonu tātau.